فارسي
EN
درباره ما


آدرس :  تهران ، خيابان شهيد سپهبد قرني ، بالاتر از طالقاني، 
           كوچه شهيد دهقاني نيا ، پلاك 12

 

صندوق پستي:         1463-13145 

تلفن:               88325045-021

فکس:              64014817-021

پست الكترونيكي : info@shora-rc.ir

    معرفي پژوهشكده

    به منظور پشتيباني علمي و كارشناسي و ارائه نظرات مشورتي به شوراي نگهبان «مركز تحقيقات شوراي نگهبان» از سال 1376 توسط اين شورا ايجاد شده و درسال 92 به پژوهشكده تبديل گرديده است.

    اين پژوهشكده چند رسالت مهم را بر عهده دارد:

- بررسي تمام مصوبات مجلس و ارائه نظر مشورتي مستدل و مستند به شوراي نگهبان در خصوص مغايرت يا عدم مغايرت آنها با قانون اساسي: در اين راستا، از زمان ارائه طرح يا لايحه به مجلس، جمع‌آوري مدارك و مستندات و پي‌گيري روند تصويب در مجلس، در مركز تحقيقات انجام مي‌گيرد تا بتوان در زمان مقرر و با اتقان كافي، نظريه مشورتي را به شوراي نگهبان ارائه نمود.

- انتشار نظرات شوراي نگهبان به همراه مستندات آن‌ها: انتشار نظراتي كه شوراي نگهبان در زمان بررسي مصوبات مجلس اعلام مي‌دارد و نيز نظرات تفسيري اين شورا، در قالب كتاب صورت مي‌گيرد و مستندسازي اين نظرات و آماده‌سازي آنها براي چاپ،‌ توسط پژوهشكده انجام مي‌شود.

- آماده سازي و مستندسازي مشروح مذاكرات شوراي نگهبان و انتشار آنها

- استخراج استدلال‌هاي شوراي نگهبان در ارائه نظرات در خصوص مصوبات مجلس و نيز نظرات تفسيري شوراي نگهبان، از خلال مشروح مذاكرات شوراي نگهبان و انتشار آنها به صورت كتاب

- انجام مطالعات در حوزه‌هاي مربوط به وظايف شوراي نگهبان خصوصاً حقوق اساسي جمهوري اسلامي ايران با هدف كسب آمادگي جهت ارائه نظرات مشورتي به شوراي نگهبان در خصوص مصوبات مجلس و نيز استفساريه‌هاي واصله در خصوص تفسير اصول قانون اساسي و همچنين با هدف شناخت خلأهاي قانون اساسي و ارائه پيشنهاد متناسب براي رفع آنها.

- تبيين نظام حقوق اساسي جمهوري اسلامي ايران در قالب كتاب و مقاله بر پايه متن قانون اساسي و مباني آن و نيز نظرات شوراي نگهبان به عنوان نهاد مفسر و مبيِّن قانون اساسي.

- انجام مطالعات نظري و روشي در خصوص تفسير و خصوصاً تفسير قانون اساسي

- انجام مطالعات در خصوص انتخابات و نظارت بر آن

- انجام مطالعات تطبيقي در حوزه‌هاي مرتبط با شوراي نگهبان خصوصاً حقوق اساسي و بهره‌گيري از آن جهت ارائه نظرات مشورتي متقن‌تر به شوراي نگهبان.

رسالت‌هاي فوق اهم وظايف پژوهشكده شوراي نگهبان است و با توجه به وظايف شوراي نگهبان و بر اساس رهنمودهاي مقام معظم رهبري به اين شورا، براي پژوهشكده ترسيم شده است.

سوابق علمي اجرايي دكتر عباسعلی کدخدائی الیادرانی

عباسعلی کدخدایی، را خبرنگاران با عنوان «آقاي سخنگو» مي شناسند. او استاد تمام و عضو هيئت علمي دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران است كه مدرك كارشناسي حقوق خود را همين دانشگاه گرفت و پس از پيروزي انقلاب داديار دادسرا شد.

آقاي سخنگو پس از جنگ تحميلي، در مقطع كارشناسي ارشد در دانشگاه هال و در مقطع دكتراي حقوق بين الملل در دانشگاه ليدز انگلستان ادامه تحصيل داد و به عضويت هيئت علمي دانشگاه تهران درآمد و به پيشنهاد رؤساي قوه قضائيه و با رأي نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، در سه دوره به جمع شش نفره حقوقدانان شوراي نگهبان پيوست. او اكنون سخنگوي شوراي نگهبان و قائم مقام دبیر است.

عباسعلي كدخدايي همچنين سابقه ریاست هیات بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین، عضويت در هیات عالی حل اختلاف قوا و ریاست موسسه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران را در كارنامه خود دارد كه از او كتب و مقالات بسیاری نيز در زمینه حقوق اساسی، حقوق بین الملل و حقوق بشر به چاپ رسيده است.

در زير سوابق علمي و اجرايي او را ملاحظه مي كنيد:
مرتبه علمي

استاد تمام

عضو هيأت علمي دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران

تحصیلات

کارشناسی، 1365، حقوق، دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران

کارشناسی ارشد، 1371، حقوق بين الملل، HULL ، انگلستان

دکتری، 1376، حقوق بين الملل، LEEDS ، انگلستان

مسئوليت ها و فعالیت‌های اجرایی

عضو حقوقدان شوراي نگهبان

سخنگوي شوراي نگهبان

قائم مقام دبير شوراي نگهبان

مشاور عالي دبير شوراي نگهبان

معاون اجرايي و امور انتخابات شوراي نگهبان

رئيس حوزه رياست مجلس خبرگان رهبري

قاضي دادگستري

عضو هیات امناي دانشگاه تهران، 1384/11/01، 1393/09/01، ايران، تهران

عضو هیات ممیزه مرکزی علوم انسانی، 1384/11/30، ايران، تهران

مدیر گروه حقوق عمومی، 1387/10/01، 1388/03/01، ايران، تهران

سردبیر مجله حقوقی، 1388/12/05، 1392/12/20، ايران، تهران

عضو هیات عالی حل اختلاف قوا، 1390/05/03، ایران، تهران

رئیس موسسه مطالعات حقوق عمومی، 1393/10/22، ایران، تهران

کتاب‌های تالیفی

پخش مستقیم برنامه هایی ماهواره ای از دیدگاه حقوق بین الملل، عباسعلی کدخدائی الیادرانی، شهردانش، 1379.

ساختار و حقوق اتحادیه اروپایی، عباسعلی کدخدائی الیادرانی، میزان، 1380.

حقوق بشر، صلح و امنيت بين المللي، عباسعلی کدخدائی الیادرانی و اميرساعد وكيل، 1384.

سلب مصونیت دولت ایران در محاکم امریکا، عباسعلی کدخدائی الیادرانی و علی داعی، اداره چاپ و انتشار، 1389.

حاکمیت قانون و ولایت مطلقه فقیه، عباسعلی کدخدائی الیادرانی و محمد جواهری طهرانی، نشر دادگستر، 1391.

حقوق در پرتو نظریه و کارکرد، به اهتمام ولی رستمی،‌ زهرا عظیم‌پور؛ برای موسسه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران زیر نظر عباسعلی کدخدایی، انتشارات جنگل: جاودانه، 1389.

تروریسم و مقابله با آن، مجمع جهاني صلح اسلامي، عباسعلی کدخدائی الیادرانی و نادر ساعد، (به سفارش کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه)، 1390.

بازخوانی نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران، به اهتمام عباسعلی کدخدائی الیادرانی، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، مجموعه مقالات دومين همایش بازخوانی فقهی حقوقی نهادهای اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1392.

حقوق شهروندی در اینترنت، عباسعلی کدخدائی الیادرانی و امیرساعد وکیل، جنگل: جاودانه، 1394

شرح قانون اساسی فصل ششم- قوه مقننه، نويسندگان محمدرضا اصغری، حسين خلف‌رضایی، سيدمحمدهادی راجی؛ زیر نظر عباسعلی کدخدایی، انتشارات پژوهشكده شوراي نگهبان، 1395

شرح قانون اساسی فصل هشتم - رهبر یا شورای رهبری، نویسندگان هادی طحان‌نظیف، ابوالفضل درویشوند، علی فتاحی‌زفرقندی؛ زیر نظر عباسعلی کدخدایی، انتشارات پژوهشكده شوراي نگهبان، 1396.

شرح قانون اساسی فصل ششم - شورای نگهبان، نویسندگان محمد بهادری‌جهرمی، ميثم درويش‌متولی، علی فتاحی‌زفرقندی؛ زیرنظر عباسعلی كدخدایی، انتشارات پژوهشكده شوراي نگهبان، 1397.

کتاب‌های ترجمه شده

مقدمه ‌ای بر حقوق اساسی،‌ تأليف اريك برنت مترجم عباسعلی کدخدائی الیادرانی، ميزان،‌ 1386.

حقوق بین الملل در قرن 21، ميزان، تأليف كريستوفر سي جوينز مترجم عباسعلی کدخدائی الیادرانی و اميرساعد وكيل، 1387.

مقالات چاپ شده در نشریات بین المللی

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "Legal Aspects USA Sanctions on Foreign Companies Back to the pre - Uruguay Round Era." CARDOZO Law Bulletin , October , Italy , no. --- (1996)

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "Exclusive Competence of the EU and the Role of the European Court of Justice." submitted to the Iranian seminar held in Birmingham 1, --- (1996): 20-35.

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "The EU or the ECO Turkey at the Crossroad." Gumruk Birlgi -, --- (1996)

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "State Responsibility،a case study of Pakistan Intervention in Afghanistan." published in Tehran times -, (1998)

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "Legal Aspects of USA Sanctions on Foreign Companies : Violation of the Conventional Obligations." Submitted to the seminar on Extra Territorial Application of National Legislation : Sanctions Imposed Against Third -, --- (1997)

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "The Extraterritorial Jurisdiction of USA Courts،International Law or TobgoLaw." published in Tehran times -, --- (1997)

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali. "Applicability of Kant,s "perpetual peace" in contemporary international law, presented to the peace & justice international seminar, Mennonite central committee(MCC) & imam Khomeini institute, June, 2009, Qom.

International peace and security: challenges and threats, Austria the just peace conference, 2009, Vienna.

Kadkhodaei Elyaderani, Abbas Ali, Abbas koutch nejad, and Maysam Darounkola. "status of state authority on the state responsibility." International Journal of Scientific Study 5, no. 5 (2017): 1-11.

مقالات چاپ شده در نشریات داخلی

ضرورت تفسیر قانون اساسی در پرتو ویژگی‌های این قانون نویسنده: عباسعلی کدخدائی؛ محمد بهادری جهرمی مجله: مطالعات حقوق عمومی، دوره 48، شماره 1، بهار 1397، صفحه 1-21

احتیاط؛ اصل عرفی در اتحادیۀ اروپایی؟ : کدخدایی، عباسعلی؛ سالاری، اسماء؛ مطالعات حقوق عمومی » پاییز 1396، دوره چهل و هفتم - شماره 3 علمی-پژوهشی ‏(23 صفحه - از 561 تا 583)

واکاوی اصل عدم بی تفاوتی در رویکرد اتحادیه آفریقایی، کدخدایی، عباسعلی؛ سرگران، ناصر؛ عبیدی نیا، مریم؛ مطالعات حقوق عمومی » بهار 1396، دوره چهل و هفتم - شماره 1 علمی-پژوهشی ‏(21 صفحه - از 75 تا 95)

تحلیل محتوای عملکرد رژیم صهیونیستی در اعمال سیاست قتل‌های هدفمند در پرتو اصول بنیادین حقوق بشردوستانه‌ی بین‌المللی، کدخدایی، عباسعلی؛ شهسواری، احسان؛ ساعدی، بهمن؛ فقه و حقوق اسلامی » بهار و تابستان 1396 - شماره 14 علمی-پژوهشی/ISC ‏(33 صفحه - از 133 تا 165)

ساختار آنالوگ حقوق بین‌الملل: کدخدایی، عباسعلی؛ مقامی، امیر؛ مطالعات حقوق عمومی » پاییز 1395، دوره چهل و ششم - شماره 3 علمی-پژوهشی ‏(25 صفحه - از 465 تا 489)

«خلیج فارس: کنکاشی در هویت و حقوق»، کدخدایی، عباسعلی؛ مطالعات خلیج فارس » تابستان 1395 - شماره 6 ‏(6 صفحه - از 92 تا 97)

ساختار و ماهیت حکومت از منظر غایت و وسیله در پرتو نظریه ی اعتباریات، کدخدایی، عباسعلی؛ طحان نظیف، هادی؛ مطالعات حقوق عمومی » بهار 1395، دوره چهل و ششم - شماره 1 علمی-پژوهشی ‏(22 صفحه - از 19 تا 40)

رویه ی شورای نگهبان در خصوص اصول و ضوابط حاکم بر ابتکار قانون، کدخدایی، عباسعلی؛ ابریشمی راد، محمد امین؛ دانش حقوق عمومی » بهار 1395، سال پنجم - شماره 13 علمی-پژوهشی/ISC ‏(22 صفحه - از 1 تا 22)

درآمدی بر تحلیل قهقرایی مارتی کسکنیمی در ارزیابی ساختاری حقوق بین الملل،‌ کدخدایی، عباسعلی؛ امیرشکاری، امیر عباس؛ مطالعات حقوق عمومی » پاییز 1394، دوره چهل و پنجم - شماره 3 علمی-پژوهشی ‏(20 صفحه - از 361 تا 380)

پایش قانون از منظر قانون اساسی افغانستان، سلیمی، عبدالحکیم؛ کدخدایی، عباسعلی؛ اندیشه‌های حقوق عمومی » بهار و تابستان 1394 - شماره 7 ‏(16 صفحه - از 23 تا 38)

مصونیت دولت و قاعده آمره: استثنای در حال ظهور؟ : کدخدایی، عباسعلی؛ عابدینی، عبدالله؛ مطالعات حقوق عمومی » بهار 1394، دوره چهل و پنجم - شماره 1 علمی-پژوهشی ‏(28 صفحه - از 35 تا 62)

نقش شریعت در نظام تقنین عربستان: کدخدایی، عباسعلی؛ حسینی، سیدابراهیم؛ حکومت اسلامی» زمستان 1393 - شماره 74 علمی-پژوهشی ‏(32 صفحه - از 143 تا 174)

تأثیر ساختارهای حکومتی بر ماهیت نظام سیاسی از منظر عاملیت و ساختار، کدخدایی، عباسعلی؛ طحان نظیف، هادی؛ دانش حقوق عمومی » زمستان 1393، سال سوم - شماره 10 علمی-پژوهشی/ISC ‏(24 صفحه - از 45 تا 68)

افشای اطلاعات طبقه‌بندی‌شده از سوی پایگاه ویکی‌لیکس؛ تقابلی نوین میان حق دسترسی به اطلاعات و امنیت ملی، کدخدایی، عباسعلی؛ حاجی ملا، هیوا؛ مطالعات حقوق تطبیقی » پاییز و زمستان 1393 ، دوره پنجم - شماره 2 علمی-پژوهشی/ISC ‏(23 صفحه - از 535 تا 557)

کاوشی در مفهوم و اوصاف قانون، کدخدایی، عباسعلی؛ جواهری طهرانی، محمد؛ مطالعات حقوقی دولت اسلامی » بهار 1392، سال دوم- شماره 3 ‏(24 صفحه - از 9 تا 32)

تحول رویکرد رویه قضایی بین المللی در فرایند شناسایی قواعد حقوق بین الملل عرفی،‌ کدخدایی، عباسعلی؛ زرنشان، شهرام؛ مطالعات حقوق خصوصی » بهار 1392، سال چهل و سوم - شماره 1 علمی-پژوهشی/ISC ‏(22 صفحه - از 173 تا 194)

نظارت بر مقررات دولتی (اصول 85 و 138 قانون اساسی)،‌ کدخدایی، عباسعلی؛ درویشوند، ابوالفضل؛ دانش حقوق عمومی » پاییز 1391، سال اول - شماره 1 ISC ‏(20 صفحه - از 99 تا 118)

منشأشناسی صلاحیت نمایندگان مجلس شورای اسلامی،‌ کدخدایی، عباسعلی؛ جواهری طهرانی، محمد؛ حقوق اسلامی » پاییز 1391 - شماره 34 علمی-پژوهشی/ISC ‏(34 صفحه - از 37 تا 70)

نقش شرط فراگیر در ایجاد مسئولیت بین المللی دولت از منظر کمیسیون حقوق بین الملل: کدخدایی، عباسعلی؛ امیری، فاطمه؛ مطالعات حقوق خصوصی » تابستان 1391، سال چهل و دوم - شماره 26 علمی-پژوهشی/ISC ‏(18 صفحه - از 233 تا 250)

اوصاف خودبسندگی نظام سازمان جهانی تجارت در نظام حقوقی بین المللی: کدخدایی، عباسعلی؛ عابدینی، عبدالله؛ حقوقی بین المللی » بهار - تابستان 1391 - شماره 46 ISC ‏(27 صفحه - از 8 تا 34)

تفکیک قوا؛ رؤیای تقدیس شده: کدخدایی، عباسعلی؛ جواهری طهرانی، محمد؛ حکومت اسلامی » بهار 1391 - شماره 63 علمی-پژوهشی ‏(24 صفحه - از 99 تا 122)

قانون، مشروعیت، کارآمدی: کدخدایی، عباسعلی؛ جواهری طهرانی، محمد؛ مطالعات حقوق خصوصی » زمستان 1390، سال چهل و یکم - شماره 24 علمی-پژوهشی/ISC ‏(18 صفحه - از 293 تا 310)

نظام تشویق و تنبیه کارگزاران حکومتی در اسلام: کدخدایی، عباسعلی؛ کلایی، محمد فلاح؛ حکومت اسلامی » پاییز 1390 - شماره 61 علمی-پژوهشی ‏(24 صفحه - از 79 تا 102)

مفهوم قوه مجریه: کدخدایی، عباسعلی؛ بهادری جهرمی، علی؛ پژوهش‌های حقوق تطبیقی » تابستان 1390 - شماره 2 علمی-پژوهشی/ISC ‏(22 صفحه - از 133 تا 154)

تحول مفهوم مصونیت قضائی دولت در پرتو رویه قضائی دیوان اروپایی حقوق بشر دادگاه‌های ملی اروپا، کدخدائی الیادرانی، عباسعلی و فاطمه امیری، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز 1، 6 (1389): 97-77.

رابطه ی دانش های گوناگون زبانی و قانون، کدخدائی الیادرانی، عباسعلی و مهدی سالاری نسب، نامه مفید(حقوق تطبيقي) -، 85 (1390): 3-20.

تبیین مفهوم اصل عدم تفویض قانونگذاری در پرتو اصل برتری قانون اساسی نقدی بر رویه شورای نگهبان: کدخدائی الیادرانی، عباسعلی، حقوق و مصلحت -، --- (1390): -.

نظام بین المللی حقوق بشر و جنگ نرم، کدخدائی الیادرانی، عباسعلی و نادر ساعد، راهبرد فرهنگ 4، 16 (1390): 55-76.

تبارشناسی نظریه نظم عمومی در حقوق بین الملل: کدخدایی، عباسعلی؛ ساعد وکیل، امیر؛ مطالعات حقوق خصوصی » زمستان 1389، سال چهلم - شماره 4 علمی-پژوهشی/ISC ‏(22 صفحه - از 311 تا 332)

دزدی دریایی، حقوق دریاها و توسل به زور: تحولات خارج از سواحل سومالی، تولیو تروس: مترجم عباسعلی کدخدائی الیادرانی و علی آقاحسینی دهاقانی، ويژه نامه مجله حقوقي بين المللي(1389): 104-85.

سلب مصونیت دولت ایران در محاکم آمریکا: کدخدایی، عباسعلی؛ داعی، علی؛ حقوقی بین المللی » پاییز 1389 - شماره 43 علمی-ترویجی/ISC ‏(26 صفحه - از 13 تا 38)

شورای نگهبان و دعاوی مربوط به ابطال تصمیمات دولتها خلاف قانون اساسی، کدخدائی الیادرانی، عباسعلی، 1، 110 (1387): -.

مشروعیت قانون اساسی: رندی ا.بارنت؛ مترجم : محمدی، عبدالعلی؛ کدخدایی، عباسعلی؛ دانشکده حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه تهران) » زمستان 1384 - شماره 70 ‏(58 صفحه - از 309 تا 366)

حمله نظامی به سکوهای نفتی و نقض آزادی تجارت، کدخدائی الیادرانی، عباسعلی، مرکز پژوهشهای مجلس -، 26 (1384): 209-195.

منطق حاکم بر توجیه صیانت از قانون اساسی: میشل تروپه؛ مترجم : ویژه، محمد رضا؛ کدخدایی، عباسعلی؛ دانشکده حقوق و علوم سیاسی(دانشگاه تهران) » زمستان 1383 - شماره 66 ‏(32 صفحه - از 261 تا 292)

تحولات قانون اساسی اتحادیه اروپا: کدخدایی، عباسعلی؛ حقوق اساسی » تابستان 1383 - شماره 2 ‏(14 صفحه - از 65 تا 78)

ضرورت پاسداری از قانون اساسی و حقوق شهروندان: کدخدایی، عباسعلی؛ کتاب نقد » پاييز 1382 - شماره 28 ‏(15 صفحه - از 222 تا 236)

دسترسی آزاد به ا طلاعات، موانع و ضرورت ها: کدخدایی، عباسعلی؛ رسانه » پاییز 1382 - شماره 55 ISC ‏(10 صفحه - از 42 تا 51)

قانون اساسی اتحادیه اروپایی: کدخدایی، عباسعلی؛ حقوقی بین المللی » پاييز و زمستان 1382 - شماره 29 علمی-ترویجی/ISC ‏(28 صفحه - از 257 تا 284)

حقوق حاکم بر دفاع از خود در پرتوی حملات تروریستی 11 سپتامبر 2001 در ایالات متحده: میدانی، سید حسن سادات؛ ناظر : کدخدایی، عباسعلی؛ دیدگاه های حقوق قضایی » پاييز و زمستان 1380 - شماره 23 و 24 ISC ‏(20 صفحه - از 49 تا 68)

شخصیت حقوقی جامعه و اتحادیه اروپایی: کدخدائی الیادرانی، عباسعلی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی 35، 44 (1378): 40-59.

نقش دیوان دادگستری اتحادیه اروپایی در توسعه حقوق آن: کدخدائی الیادرانی، عباسعلی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی 3، 56 (1379): 47-65.

نگرشی بر ساختار مرجع حل اختلاف در سازمانهای تجارت بین المللی: مترجم : کدخدایی، عباسعلی؛ مجله حقوقی بین المللی » بهار 1376 - شماره 21 ISC ‏(54 صفحه - از 127 تا 180)

ده ها مورد راهنمایی و مشاوره پایان نامه دانشجويان كارشناسي ارشد و رساله دانشجويان مقطع دكتري

همایش‌های بین المللی

Kadkhodaei Elyaderani، Abbas Ali. "Applicability of Kants Perpetual Peace in Contemporary International Law." Peace and Justice Essays from the Fourth Shii Muslim Mennonite Christian Dialogue، Tehran، May 20-20،

Kadkhodaei Elyaderani، Abbas Ali. "USA Legislation Approch to War against terrorism." نشست جانبی اجلاس شانزدهم شورای حقوق بشر، Geneva، March 16-18، 2011 .

همایش‌های داخلی

کدخدائی الیادرانی، عباسعلی . "حمله نظامی به سکوهای نفتی و نقض آزادی تجارت." ...........، تهران، مهر 30-30، 1384.

کدخدائی الیادرانی، عباسعلی . "حمله نظامی به سکوهای نفتی و نقض آزادی تجارت." رای دیوان بین المللی دادگستری در قضیه سکوهای نفتی، تهران، اسفند 10-10، 1384.

کدخدائی الیادرانی، عباسعلی . "کار ویژه ی نظارت پارلمانی." تاملاتی در حقوق تطبیقی، تهران، مهر 7-7، 1385.

کدخدائی الیادرانی، عباسعلی و غلامرضا عظیم پور. "حقوق شهروندی در جمهوری اسلامی ایران." همایش درآمدی بر کارنامه نظام جمهوری اسلامی ایران، تهران، مهر 1-1، 1387.

معرفي شوراي نگهبان

مقدمه

در نظام جمهوري اسلامي ايران، شوراي نگهبان يكي از مهم‏ترين نهادهاي حكومتي به شمار مي‌آيد به گونه‌اي كه نبود آن در كنار مجلس قانون‌گذاري، موجب عدم اعتبار مجلس و مصوبات آن مي‏شود. (اصل 93 قانون اساسي) شوراي نگهبان وظيفه دارد تمام مصوباتِ مجلس را از حيث عدم مغايرت با موازين اسلامي و قانون اساسي بررسي كرده تا مصوبات مجلس در صورت عدم مغايرت با قانون اساسي و موازين شرعي، صورت قانوني به خود گيرند. علاوه ‏بر اين نقش برجسته، شوراي نگهبان مأموريت نظارت بر انتخابات را بر عهده داشته و مرجع رسمي تفسير قانون اساسي نيز به شمار مي‏آيد. علت اصلي نامگذاري اين نهاد به «شوراي نگهبان» دو مسئله حراست و نگهباني از «احكام اسلام» و صيانت از «قانون اساسي» مي‌باشد.

الف) اعضاي شوراي نگهبان؛

شوراي نگهبان داراي 12 عضو است. نيمي از اعضاي آن فقيه و نيمي ديگر حقوقدان هستند. شرايط و نحوه تعيين فقها و حقوقدانان به شرح زير است:

1- فقهاي شوراي نگهبان

به موجب اصل 91 قانون اساسي، انتخاب فقهاي شوراي نگهبان با مقام رهبري است. مقام رهبري، از ميان فقهاء، كساني را كه واجد شايستگي و شرايط لازم (فقاهت، عدالت و آگاهي به مقتضيات زمان و مسايل روز) براي عضويت در شوراي نگهبان باشند، به اين سِمَت منصوب مي‌كند.

2- حقوقدانان شوراي نگهبان

قانون اساسي در مورد نحوه تعيين حقوقدانان، مراحل زير را پيش‌بيني كرده است:
الف- معرفي از سوي رئيس قوه قضاييه؛ در مرحله اول، رئيس قوه قضاييه تعدادي از حقوقدانان واجد شرايط را به مجلس معرفي مي‌كند.
ب- انتخاب توسط مجلس شوراي اسلامي؛ مجلس شوراي اسلامي از ميان حقوقدانان معرفي شده، حقوقدانان مورد نياز را انتخاب مي‌كند.

ب) مدت عضويت در شوراي نگهبان

براساس اصل 92 قانون اساسي، اعضاي شوراي نگهبان براي مدت شش سال انتخاب مي‏شوند. بر اساس اين اصل در نخستين دو‌ره پس از گذشتن سه سال، نيمي از اعضاي هر گرو‌ه به قيد قرعه تغيير مي‌يابند و اعضاي تازه‌اي به جاي آنها انتخاب مي‌شوند. روند تغيير اعضاء با توجه به عضويت سه ساله نصف اعضاء در اولين دوره، به گونه¬اي است كه هر سه سال نيمي از اعضاء فقيه و حقوقدان شورا تغيير مي‌كنند. به اين ترتيب، اعضاي جديد از توان و تجربه شش عضو سابق شورا استفاده خواهند كرد. 

 
ج) صلاحيتهاي شوراي نگهبان

قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، براي شوراي نگهبان وظايف متعددي را تعيين كرده است. عمده اين وظايف به طور مشترك بر عهده فقها و حقوقدانان است و برخي از آنها، وظايف اختصاصي فقها مي‌باشد. مهمترين وظايف شورا بدين قرار است:

1- نظارت بر قانون گذاري

قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، نظارت بر مصوبات مجلس و اساسنامه‌هاي مصوب دولت را بر عهده شوراي نگهبان قرار داده است (اصول 85 و 72 قانون اساسي). فلسفه نظارت بر قوانين و مصوبات پاسداري از «شرع» و «قانون اساسي» است. مصوبات مجلس شوراي اسلامي و اساسنامه‌هاي مصوب دولت پس از تصويب براي شوراي نگهبان ارسال مي‌شوند و چنانچه شورا مصوبه را مغاير موازين شرع و قانون اساسي تشخيص دهد براي تجديدنظر به مجلس باز مي‌گرداند. و مجلس مكلف است ايرادات وارد به مصوبه را اصلاح نموده و مجدداً براي بررسي به شوراي نگهبان ارسال نمايد. در صورتي كه شورا مصوبه اصلاحي را مغاير تشخيص ندهد عدم مغايرت آن را با قانون اساسي و موازين شرع اعلام مي‌نمايد.

مهلت اظهار نظر شورا در رابطه با مغايرت و يا عدم مغايرت مصوبه ده روز است كه تا بيست روز قابل تمديد مي‌باشد. در صورتي كه شورا در اين مهلت مقرر نسبت به مصوبه نظري اعلام ننمايد مصوبه قابل اجراست.

2- نظارت شرعي بر قوانين و مقررات

بر اساس اصل چهارم قانون اساسي «كليه قوانين و مقررات اعم از مدني، جزايي، مالي، اقتصادي، اداري، فرهنگي، نظامي، سياسي بايد براساس موازين اسلامي باشد.» به موجب اصل چهارم قانون اساسي «اين اصل بر اطلاق يا عموم همه اصول قانون اساسي و قوانين و مقررات ديگر حاكم است و تشخيص اين امر بر عهدة فقهاء شوراي نگهبان است.»

نحوه اعمال اين اصل در رابطه با مصوبات مجلس شوراي اسلامي و اساسنامه‌هاي مصوب دولت در اصول 72، 85 و 91 تا 97 قانون اساسي بيان شده است.

در رابطه با بررسي عدم مغايرت مقررات دولتي با موازين شرعي نيز با توجه به اينكه به موجب اصل 170 قانون اساسي مرجع ابطال اينگونه مصوبات ديوان عدالت اداري است، اگر شخصي ابطال مصوبه دولتي را به استناد مغايرت با موازين شرعي از ديوان عدالت اداري درخواست نمايد، ديوان در رابطه با مغايرت يا عدم مغايرت مصوبه مورد اعتراض از فقهاي شوراي نگهبان استعلام مي‌نمايد و در صورت اعلام مغايرت مصوبه با موازين شرعي توسط فقهاي شوراي نگهبان، ديوان اقدام به ابطال آن مي‌نمايد. (مواد 84 و 87 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري)

3- تفسير قانون اساسي

مطابق اصل 98 قانون اساسي، تفسير قانون اساسي بر عهده «شوراي نگهبان» گذاشته شده است. براي اينكه نظري نظر تفسيري شوراي نگهبان محسوب شود ضروري است سه چهارم اعضاي شورا (9 نفر) به آن رأي دهند. مقصود از تفسير، بيان مراد مقنّن است كه در موارد سكوت، ابهام يا اجمال اصول قانون اساسي انجام مي‌شود.

4- نظارت بر انتخابات

وظيفه ديگري كه در قانون اساسي براي شوراي نگهبان در نظر گرفته شده است، نظارت بر انتخابات مي‌باشد. فلسفة نظارت بر انتخابات، مقابله با جرايم و تخلفات انتخاباتي و صيانت از آراي مردم است. شوراي‏ نگهبان مطابق اصل (99) قانون اساسي ‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبري‏، رياست‏ جمهوري‏، مجلس‏ شوراي‏ اسلامي‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومي‏ و همه ‏‌پرسي‏ را بر عهده‏ دارد. نظارت شوراي نگهبان بر انتخابات از طريق هيئت مركزي نظارت، هيات‌هاي نظارت استاني و ساير هيات‌هاي نظارت صورت مي‌گيرد. شوراي نگهبان براي انجام وظيفه نظارت بر انتخابات از اقشار و گروه‌هاي مختلف مردم استفاده مي¬نمايد.

يكي از جلوه‌هاي نظارت بر انتخابات، نظارت بر احراز صلاحيت انتخاب‌شوندگان است. در مورد انتخابات مجلس شوراي اسلامي، مجري انتخابات (وزارت كشور) به صلاحيت داوطلبان، رسيدگي مي‌نمايد و شوراي نگهبان نيز بر آن نظارت خواهد كرد. اما در مورد داوطلبان رياست جمهوري و داوطلبان نمايندگي مجلس خبرگان رهبري، صلاحيت داوطلبان، پيش از انتخابات رأساً توسط شوراي نگهبان مورد رسيدگي قرار مي-گيرد. در بند (9) اصل (110) قانون اساسي در خصوص تأييد صلاحيت داوطلبان رياست جمهوري اينگونه بيان شده است:

«صلاحيت‏ داوطلبان‏ رياست‏ جمهوري‏ از جهت‏ دارا بودن‏ شرايطي‏ كه‏ در اين‏ قانون‏ مي‌آيد، بايد قبل‏ از انتخابات‏ به‏ تأييد شوراي‏ نگهبان برسد». در ماده 3 قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبري و آيين‌نامه آن بررسي صلاحيت داوطلبان مجلس خبرگان بدين شرح به فقهاي شوراي نگهبان موكول شده است: «مرجع تشخيص دارا بودن شرايط، فقهاي شوراي نگهبان قانون اساسي مي‌باشند».

5- حضور در برخي مراسم و شوراها

بر اساس قانون اساسي، اعضاي شوراي نگهبان لازم است در برخي از مراسم حضور يابند و در برخي از شوراها نيز عضويت دارند. اين موارد به شرح زير مي‌باشند:

5-1- حضور در مراسم تحليف رييس جمهور:

بر اساس اصل 121 قانون اساسي، حضور اعضاي شوراي نگهبان در مراسم تحليف رئيس جمهور لازم است.

5-2- حضور در مجلس شوراي اسلامي:

بر اساس اصل 97 قانون اساسي به منظور تسريع در روند تصويب قوانين اعضاي‏ شوراي‏ نگهبان‏ ‏مي‏-توانند هنگام‏ مذاكره‏ دربارة‏ لايحه‏ يا طرح‏ قانوني‏ در مجلس‏ حاضر شوند. اما در مواقع تصويب فوري ‏طرح ها‏ و لوايح‏ اعضاي‏ شوراي‏ نگهبان‏ بايد در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمايند.

5-3- حضور در شوراي بازنگري قانون اساسي:

به موجب اصل 177 قانون اساسي همه اعضاي شوراي نگهبان عضو شوراي بازنگري قانون اساسي هستند.

5-4- حضور در شوراي موقّت رهبري:

با عنايت به اصل 111 قانون اساسي در صورتي كه مقام رهبري بر اثر بيماري‏ يا حادثه ديگري‏ موقتاً از انجام‏ وظايف‏ رهبري‏ ناتوان‏ شود و نيز در زمان فوت، كناره‌گيري يا عزل رهبر توسط مجلس خبرگان، تا هنگام‏ معرفي‏ رهبر جديد، شورايي‏ مركب‏ از رييس‏ جمهور، رييس‏ قوه‏ قضاييه‏ و يكي‏ از فقهاي‏ شوراي‏ نگهبان‏ به انتخاب‏ مجمع تشخيص‏ مصلحت‏ نظام‏، همه‏ وظايف‏ رهبري‏ را به‏ طور موقت‏ به‏ عهده‏ مي‌گيرد.

 

اعضاي فعلي شوراي نگهبان (به ترتيب حروف الفبا) عبارتند از:
الف) فقها:
حضرت آیت الله صادق آملی لاریجانی
حضرت آیت الله علیرضا اعرافی
حضرت آيت الله احمد جنتی
حضرت آيت الله مهدی شب‌زنده‌دار
حضرت آيت الله سيدمحمدرضا مدرسی یزدی
حضرت آیت الله محمد یزدی
ب) حقوقدانان
جناب آقای دکتر محمد دهقان
جناب آقای دکتر سیامک ره‌پیک
جناب آقای دکتر محمد حسن صادقی مقدم
جناب آقای دکتر هادی طحان نظیف
جناب آقای دکتر عباسعلی کدخدایی
جناب آقای دکتر سید فضل الله موسوی


 


درباره ما


  شوراي نگهبان در نظام حقوقي جمهوري اسلامي ايران داراي اهميت و جايگاه خاصي است. اين شورا كه متشكل از 6 فقيه منصوب مقام معظم رهبري و شش حقوقدان به پيشنهاد رئيس قوه قضائيه و انتخاب مجلس مي‌باشد (اصل 91 قانون اساسي)، وظايفي خطير را برعهده دارد. اين وظايف شامل نظارت بر مصوبات مجلس از حيث عدم مغايرت با شرع و قانون اساسي (اصل 94 قانون اساسي) و نظارت بر انتخابات رياست جمهوري، مجلس شوراي اسلامي، مجلس خبرگان رهبري و نيز همه‌پرسي (اصل 99 قانون اساسي) در كنار تفسير قانون اساسي (اصل 98 قانون اساسي) مي‌شود. به يقين مي‌توان شوراي نگهبان را با چنين صلاحيت‌هايي، نهادي دانست كه اصولاً براي پاسداري از شرع و قانون اساسي تأسيس شده است.


به منظور پشتيباني علمي و كارشناسي و ارائه نظرات مشورتي به شوراي نگهبان «مركز تحقيقات شوراي نگهبان» از سال 1376 توسط اين شورا ايجاد شده و درسال 92 به پژوهشكده تبديل گرديده است.

اين پژوهشكده چند رسالت مهم را بر عهده دارد:


- بررسي تمام مصوبات مجلس و ارائه نظر مشورتي مستدل و مستند به شوراي نگهبان در خصوص مغايرت يا عدم مغايرت آنها با قانون اساسي: در اين راستا، از زمان ارائه طرح يا لايحه به مجلس، جمع‌آوري مدارك و مستندات و پي‌گيري روند تصويب در مجلس، در مركز تحقيقات انجام مي‌گيرد تا بتوان در زمان مقرر و با اتقان كافي، نظريه مشورتي را به شوراي نگهبان ارائه نمود.

- انتشار نظرات شوراي نگهبان به همراه مستندات آن‌ها: انتشار نظراتي كه شوراي نگهبان در زمان بررسي مصوبات مجلس اعلام مي‌دارد و نيز نظرات تفسيري اين شورا، در قالب كتاب صورت مي‌گيرد و مستندسازي اين نظرات و آماده‌سازي آنها براي چاپ،‌ توسط پژوهشكده انجام مي‌شود.

- آماده سازي و مستندسازي مشروح مذاكرات شوراي نگهبان و انتشار آنها

- استخراج استدلال‌هاي شوراي نگهبان در ارائه نظرات در خصوص مصوبات مجلس و نيز نظرات تفسيري شوراي نگهبان، از خلال مشروح مذاكرات شوراي نگهبان و انتشار آنها به صورت كتاب

- انجام مطالعات در حوزه‌هاي مربوط به وظايف شوراي نگهبان خصوصاً حقوق اساسي جمهوري اسلامي ايران با هدف كسب آمادگي جهت ارائه نظرات مشورتي به شوراي نگهبان در خصوص مصوبات مجلس و نيز استفساريه‌هاي واصله در خصوص تفسير اصول قانون اساسي و همچنين با هدف شناخت خلأهاي قانون اساسي و ارائه پيشنهاد متناسب براي رفع آنها.

- تبيين نظام حقوق اساسي جمهوري اسلامي ايران در قالب كتاب و مقاله بر پايه متن قانون اساسي و مباني آن و نيز نظرات شوراي نگهبان به عنوان نهاد مفسر و مبيِّن قانون اساسي.

- انجام مطالعات نظري و روشي در خصوص تفسير و خصوصاً تفسير قانون اساسي

- انجام مطالعات در خصوص انتخابات و نظارت بر آن

- انجام مطالعات تطبيقي در حوزه‌هاي مرتبط با شوراي نگهبان خصوصاً حقوق اساسي و بهره‌گيري از آن جهت ارائه نظرات مشورتي متقن‌تر به شوراي نگهبان.

رسالت‌هاي فوق اهم وظايف پژوهشكده شوراي نگهبان است و با توجه به وظايف شوراي نگهبان و بر اساس رهنمودهاي مقام معظم رهبري به اين شورا، براي پژوهشكده ترسيم شده است.

1
کلیه ی حقوق متعلق به سایت پژوهشکده شورای نگهبان می باشد.